Sau khi Bộ GD-ĐT lên tiếng bảo vệ đề thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT 2026, đặc biệt là câu nghị luận xã hội liên quan đến hình tượng “Steve Jobs Việt Nam”, nhiều ý kiến trong dư luận vẫn tiếp tục tranh luận về tính phù hợp, khả năng tiếp cận và mức độ công bằng của cách đặt vấn đề này đối với học sinh trên cả nước.
Tranh luận chưa dừng lại sau giải thích của Bộ GD-ĐT
Tại cuộc họp báo sau kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, đại diện Bộ GD-ĐT khẳng định cụm từ “Steve Jobs Việt Nam” được sử dụng như một phép ẩn dụ nhằm đánh giá khả năng đọc hiểu, tư duy và lập luận của thí sinh.
Theo Bộ, đề bài không yêu cầu học sinh phải biết chi tiết về tiểu sử của nhà sáng lập Apple mà quan trọng là nhận ra thông điệp về đổi mới sáng tạo và khát vọng tạo ra những giá trị đột phá cho đất nước.
Tuy nhiên, trên các diễn đàn giáo dục và mạng xã hội, nhiều ý kiến cho rằng việc đưa tên một cá nhân cụ thể vào đề thi vẫn gây ra những băn khoăn nhất định.
“Không nên lấy một cá nhân cụ thể làm hình mẫu”
Một trong những quan điểm được nhiều người chia sẻ là không nên dùng tên tuổi của bất kỳ cá nhân nào để xây dựng hình tượng thành công trong đề thi.
Theo ý kiến này, mỗi con người có xuất phát điểm, hoàn cảnh và quan niệm sống khác nhau. Thành công cũng không có một khuôn mẫu duy nhất.
“Không nên lấy một cá nhân cụ thể nào đó để ra đề bài vì mỗi cá nhân là khác nhau, sự thành công và quan niệm thành công của mỗi người cũng khác nhau”, một độc giả bình luận.
Nhiều người cho rằng nếu muốn khuyến khích tinh thần sáng tạo, đổi mới, đề bài có thể sử dụng những khái niệm mang tính khái quát hơn thay vì gắn với tên tuổi của một nhân vật nổi tiếng.
Lo ngại khoảng cách tiếp cận thông tin giữa các nhóm học sinh
Một nhóm ý kiến khác tập trung vào vấn đề cơ hội tiếp cận thông tin.
Theo đó, dù Steve Jobs là nhân vật nổi tiếng toàn cầu, không phải học sinh nào cũng có điều kiện tiếp xúc với các câu chuyện về công nghệ, khởi nghiệp hay ngành công nghiệp điện tử.
“Người lớn còn có nhiều người không biết Steve Jobs là ai, huống hồ học sinh ở vùng sâu vùng xa”, một phụ huynh chia sẻ.
Một số độc giả cho rằng đề thi quốc gia cần lựa chọn những hình tượng hoặc ngữ liệu phổ quát hơn, tránh tạo cảm giác lợi thế cho nhóm học sinh sống ở đô thị hoặc có điều kiện tiếp cận công nghệ và thông tin tốt hơn.
“Chỉ tội cho các con. Bạn nào không có điều kiện tiếp cận công nghệ thì sẽ gặp bất lợi. Nhiều người lớn còn không biết Steve Jobs là ai”, một ý kiến nhận được nhiều sự đồng tình.
“Nếu nhắc đến Apple, iPhone có thể học sinh sẽ dễ hình dung hơn”
Một số người cho rằng vấn đề không nằm ở bản thân nhân vật Steve Jobs mà ở cách diễn đạt của đề bài.
Theo họ, nếu đề thi cung cấp thêm ngữ cảnh hoặc chú thích ngắn gọn về vai trò của Steve Jobs đối với Apple hay ngành công nghệ, học sinh sẽ dễ tiếp cận hơn.
“Tôi đồng ý việc đề thi cần phân loại học sinh, nhưng nếu thêm thông tin như người sáng lập hoặc người phát triển thương hiệu Apple, iPhone thì sẽ dễ hiểu hơn”, một độc giả góp ý.
Nhóm ý kiến này cho rằng đề thi vẫn có thể giữ nguyên mục tiêu đánh giá năng lực nhưng nên hạn chế những yếu tố có thể gây tranh cãi không cần thiết.
Cũng có nhiều ý kiến bảo vệ đề thi
Ở chiều ngược lại, không ít giáo viên và phụ huynh cho rằng tranh luận đang bị đẩy đi quá xa.
Theo họ, đề Văn không yêu cầu học sinh phải trình bày kiến thức về Steve Jobs mà chỉ sử dụng hình tượng này như một biểu tượng của tinh thần sáng tạo.
“Người lớn đang suy diễn nhiều hơn học sinh. Đây chỉ là một đề thi Ngữ văn nhằm đánh giá khả năng lập luận chứ không phải bài kiểm tra kiến thức về công nghệ”, một giáo viên bình luận.
Nhiều ý kiến cũng cho rằng trong bối cảnh giáo dục đang chuyển từ học thuộc lòng sang đánh giá năng lực, việc xuất hiện những ngữ liệu mới, gắn với đời sống đương đại là điều tất yếu.
Câu chuyện không chỉ là Steve Jobs
Thực tế, tranh luận xung quanh đề Văn năm nay phản ánh một vấn đề lớn hơn: giới hạn giữa kiến thức phổ thông và vốn hiểu biết xã hội nên được xác định như thế nào trong các kỳ thi quốc gia.
Một bộ phận cho rằng đề thi cần tuyệt đối bảo đảm mọi học sinh đều có điểm xuất phát như nhau.
Trong khi đó, nhóm quan điểm khác cho rằng học sinh trong thời đại số cần có khả năng đọc hiểu, liên hệ và suy luận từ các vấn đề của đời sống thực tế thay vì chỉ bó hẹp trong phạm vi sách giáo khoa.
Có lẽ câu trả lời cuối cùng sẽ không nằm ở việc Steve Jobs có phù hợp hay không, mà ở phổ điểm, kết quả chấm thi và mức độ đồng thuận của xã hội sau khi toàn bộ dữ liệu kỳ thi được công bố.
Bởi suy cho cùng, điều mà dư luận quan tâm nhất không phải là tên của một nhân vật xuất hiện trong đề thi, mà là liệu mọi học sinh có được đánh giá công bằng và có cơ hội thể hiện năng lực của mình hay không.
Để lại một bình luận